| Historia Węgorzewa |
|
Krótko o powstawaniu nazw w powiecie węgoborskim
Powiat węgoborski obejmował obszar leżący na pograniczu kulturowym,
będący tyglem etnicznym i narodowościowym, w którym stykały się i
mieszały żywioły: staropruski, polski, niemiecki i litewski.
Jednocześnie zajmował rozległe obszary północnej części historycznej
Galindii. Wśród nazw fizjograficznych, a także urzędowych można jeszcze
po dziś dzień dostrzec "korzenie" staropruskie.
Są to przede wszystkim nazwy związane ze światem wodnym: jeziora
[Mamry, Święcajty, Gołdopiwo], rzeki [Węgorapa, Sapina, Rawda, Rauda],
wyspy [Gilma]. Charakterystyczne dla czasów przedkrzyżackich są także
nazwy miejscowości z członem -ławki [Tarławki], które są reliktami
dawnych wspólnot - "gmin" galindzkich, określanych mianem "lauks" -
"lawken" - "lauken". Także w nazwach innych miejscowości można
dopatrywać się staropruskich korzeni [Doba, Harsz, Kal, Pilwa]. Wiele z
tych nazw zostało później spolonizowanych oraz zgermanizowanych.
Niejako drugi etap powstawania nazewnictwa był związany z osadnictwem
mazowieckim ("mazurskim") na terenie ziem zakonu krzyżackiego. Polscy
osadnicy nadawali swoim wioskom nazwy pochodzące od imion założycieli
[Pawłowo], ich nazwisk lub przezwisk. Często w nazwach pojawiały się
cechy charakterystyczne okolicy, związane ze światem roślinnym
[Dąbrówka], bądź zwierzęcym [Wróbel]. Polonizowano również nazwy
starsze [Schwintz - Ogonki].
Podobne procesy w powstawaniu nazw można zaobserwować w związku z
osadnictwem niemieckim [Rosengarten] oraz litewskim, zwłaszcza na
północnych krańcach powiatu węgoborskiego, w gm. Banie Mazurskie
[Audyniszki, Grunajki, Skaliszkiejmy, Radkiejmy].
Wraz z krzepnięciem struktur państwa pruskiego, a później niemieckiego
wiele nazw nieniemieckich było germanizowanych. Były to zarówno zmiany
generalnie germanizujące zazwyczaj końcówki nazw [Wilkowen -
Wilkenwohl, Taberlauken - Taberlack], "tłumaczenia", jak również
powstawały całkowicie nowe nazwy [Pietzarken - Bergensee], czasami o
podobnym brzmieniu fonetycznym, ale innym znaczeniu [Walisko See - Wald
See, Rogallen - Gahlen]. Zmiany urzędowe na terenie powiatu
węgoborskiego można zauważyć już w 1904 r. [Dąbrówka Polska / Polnisch
Dombrowken - Tahlheim]. Dalsze następowały w latach 20 - tych, a
wielkie zmiany miały miejsce latem 1938 r., kiedy to "zatarto"
większość nazw historycznych i tradycyjnych (nawet "wstępnie
zniemczonych") [Gęsia Góra - Gonza Gora, Grodzisko (1907) - Grodzisken
(1924) - Schlossberg (1925) - Heidenberg (1939)]. Zmieniono zarówno
nazwy miejscowości [Petrellen - Treugenfliess, Klein Dombrowken -
Dammfelde], jak i jezior [Czarni See - Schilf See], pagórków [Mokra
Gora - Buchen Berg, Gonza Gora - Räuber Berg] etc.
Tuż po przejściu frontu w 1945 r. rozpoczął się kolejny etap w
powstawaniu nazewnictwa lokalnego. Nowi osadnicy często "żywiołowo"
polonizowali nazwy niemieckie [Rutki], nie znając nazw historycznych
[Bąkowo, Rora]. Powstawały też nowe polskie nazwy [Jedwabne, Ostre
Góry]. Zdarzało się, że nadane nazwy zdradzały pochodzenie nowych
mieszkańców [Jagliak]. Dochodziło również do polonizowania
zgermanizowanych nazw polskich [Brzozowken - Brosowken - Brożówka, a
poprawniej Brzozówka].
Pierwsze kroki do uregulowania nazewnictwa nastąpiły już we wrześniu
1945 r., a ostateczne brzmienie zostało nadane przez Komisję Ustalania
Nazw Miejscowości.
Większość nazw urzędowych nadanych przez Komisję funkcjonuje do dziś,
jednakże proces przekształcania nazw istnieje nadal (Drogolewo -
Droglewo, Łabapa - Lababy), pojawiają się też ciągle nowe [Majorka].
Jerzy Marek Łapo Żródło(http://free.art.pl/slowegob/text-his.htm) |
| {port |
| {miasto |
| {komunikacja |
| {tawerny |
| {pogoda |
| {żegluga mazurska |
| {żaglowce |
| {szanty |
| {czarter jachtów |
| {pzż & prawo |
| {do nauki |